Access Now’ın son raporuna göre, hükümetler 2025’te interneti kasıtlı olarak toplam 313 kez kesti. İnternet en çok protestolar ve kriz dönemlerinde kesildi. Rapora göre amaç, “muhalefeti susturmak.”
Türkiye, internetin kasıtlı olarak kesildiği 52 ülke arasında 10. ülke oldu
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının kitlesel eylemlerle protesto edildiği 2025 yılında Türkiye, interneti 5 kez kesti. 15 Temmuz askeri darbe girişiminin yaşandığı 2016 yılında ise internet 6 kez kesilmişti.
Risk altındaki toplulukların dijital haklarını savunan ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Access Now, internet kesintilerine ilişkin 2025 yılı raporunu yayımladı.
Türkiye’nin de yer aldığı raporda, 2025’te dünya genelinde hükümetlerin interneti toplam 313 kez kasıtlı olarak kestiği ortaya konuldu. Bu sayı son 10 yılın en yüksek seviyesi olarak kayda geçti. Her yıl hazırlanan rapor, bu yıl da internetin hükümetler tarafından erişim engeli, bant daraltma ve internet altyapılarına müdahale yoluyla kasıtlı olarak erişilemez hale getirildiği vakalara odaklandı.
Access Now, 31 Mart’ta yayımlanan raporda, “İnternet kesintileri azalmak yerine artıyor ve bu kesintiler insanların yaşamları üzerinde yıkıcı bir etkiye sahip” değerlendirmesine yer verdi.
Yıl boyunca internet erişiminin kesilmediği tek bir gün dahi yaşanmadı. Kesintiler 52 ülkeye yayılırken, 2016’dan bu yana internet kesintisi yaşayan ülke sayısı 100’e ulaştı.
Raporda, internet kesintilerinin artık istisnai bir uygulama olmaktan çıkıp küresel ölçekte bir yönetim ve baskı aracına dönüştüğü vurgulandı
İLK SIRADA ÇATIŞMA DÖNEMLERİ VAR
Raporda internetin en çok çatışma ve savaş dönemlerinde kesildiği belirtildi. Access Now, 2025 yılında internetin; savaş suçlarını gizlemek, sivillerin iletişimini kesmek ve bilgi akışını kontrol etmek amacıyla 14 ülkede toplam 125 kez kesildiğini tespit etti.
İkinci sırada ise protestolar ve siyasi krizler yer aldı. Buna göre, hükümetler; muhalefeti bastırmak, örgütlenmeyi engellemek ve polis şiddetini görünmez kılmak amacıyla 2025’te 19 ülkede toplam 64 internet kesintisi uyguladı. Bu ülkeler arasında Türkiye de yer aldı.
Seçimler de internet kesintilerinin yoğunlaştığı dönemler olarak kayda geçti. Rapora göre 2025’te seçim süreçlerinde ya internet tamamen kesildi ya da sosyal medya platformlarına erişim engeli getirildi. Raporda, bu uygulamaların, “usulsüzlükleri gizlemek ve muhalefeti susturarak iktidarı meşrulaştırmak” amacıyla kullanıldığına dikkat çekildi.
TÜRKİYE İLK 10’DA: 63 SAATLİK KESİNTİ
Rapora göre internetin en çok kesildiği ülke 95 kesintiyle Myanmar olurken, onu 65 kesintiyle Hindistan ve 20 kesintiyle Pakistan izledi.
Türkiye ise beş kesintiyle 2025’te internetin en çok kesildiği 10’uncu ülke oldu. Bu yönüyle 2025; 2016’nın ardından Türkiye’de internetin en çok kesildiği ikinci yıl oldu.
2025’te Türkiye’de otoritelerin müdahalesiyle beş internet kesintisi yaşansa da bunlardan iki tanesi hem kapsam hem de süre itibarıyla özellikle öne çıktı. Üstelik bu kesintilerin ikisi de protestolar ve siyasi krizlerin olduğu dönemlerde yaşandı.
Takvimler 19 Mart 2025 sabahı saat 06.00 sularını gösterdiğinde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, beraberindeki 106 kişiyle birlikte gözaltına alındı. Saat 07.00 itibarıyla da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) sosyal medya platformlarının bant genişliğini daralttı, yani erişimi kısıtladı. Bu kapsamda X, YouTube, Instagram, Facebook, TikTok, Twitch, Telegram, Signal ve WhatsApp’a erişilemedi. Tam 42 saat süren bu kısıtlama, 21 Mart gece saat 01.00 itibarıyla sona erdi.
İkinci kısıtlama ise bundan altı ay sonra uygulandı. CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik, 2 Eylül 2025’te mahkeme kararıyla görevden alındı ve yerine kayyum olarak Gürsel Tekin atandı. Bunun üzerine, CHP’liler kararı protesto etmek adına 7 Eylül 2025 akşamı CHP İstanbul İl Başkanlığı binası önünde toplandı. Buradaki polis müdahalesi sonrası, aynı gün saat 23.45 itibarıyla sosyal medya platformlarına erişim bir kez daha kısıtlandı. 21 saat süren kısıtlama, 8 Eylül 2025 akşamı saat 20.00 sularında sona erdi. Geçen sene, protestolar esnasında yaşanan tek erişim kısıtlaması bunlarla da sınırlı olmadı.
19 Mart 2025’teki İBB operasyonlarıyla ilgili yıl boyunca haber, internet sitesi, sosyal medya hesabı ve sosyal medya hesaplarından oluşan toplam 718 dijital içeriğe erişim engeli getirildi. Engel kararlarının tümünün gerekçesi ise “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” oldu.
Bu içeriklerin büyük kısmı ise sosyal medya hesaplarından oluştu. 639 X (Twitter), 12 Instagram ve beş de Facebook’tan olmak üzere toplam 656 hesaba erişim engeli getirildi.
SANSÜRÜN BEDELİ: 997 MİLYON DOLAR
Access Now, raporda çatışmalar ve diğer krizler sırasında uygulanan internet kesintilerinin yalnızca birer erişim kısıtlamasından ibaret olmadığını belirtti.
İnternet kesintilerinin ekonomik sonuçlarının da insanlara zarar verdiği belirtilirken, İnternet özgürlüğünü savunan Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli sivil toplum kuruluşu Internet Society’nin verileri de bunu doğruluyor.
Kuruluşun “Net Zarar Hesaplayıcı” aracına göre, kasıtlı internet kesintileri ve erişim engeli kararları 2025’te Türkiye ekonomisine tam 997 milyon 961 bin 174 bin dolar zarar verdi.
Internet Society’e göre, bu durum istihdam kaybını da beraberinde getirdi ve sansür kaynaklı ekonomik kayıp nedeniyle 2025’te 752 kişi işsiz kaldı.
Access Now, internet erişiminin bir silah değil, temel hakların güvencesi ve hayati bir unsur olduğunu belirterek, hükümetleri internet sansürüne son vermeye çağırdı.
